Απόφαση ΕΔΔΑ 25.3.2021: Ματάλας κατά Ελλάδας

Το ΕΔΔΑ με μια ανατρεπτική εφαρμογή της αρχής της ελευθερίας της έκφρασης (α. 10 ΕΣΔΑ), έκανε ομόφωνα δεκτή την προσφυγή μας, περιορίζοντας σημαντικά τις δυνατότητες ποινικής τιμώρησης της συκοφαντικής δυσφήμισης αλλά και υποχρεώνοντας τα δικαστήρια να προβαίνουν σε ειδική αξιολόγηση και στάθμιση των πραγματικών περιστατικών της κάθε υπόθεσης.

Ιστορικό: Ο προσφεύγων, Θεόδωρος Ματάλας, μόλις ανέλαβε τα καθήκοντα του Διευθύνοντος Συμβούλου της Αγρογή Α.Ε., ζήτησε από όλους τους εργαζομένους της εταιρίας να τον ενημερώσουν για θέματα των αρμοδιοτήτων τους και τις εκκρεμότητές τους.

Η νομική σύμβουλος της εταιρίας, τον ενημέρωσε προφορικά μερικές ημέρες αργότερα και εγγράφως 18 ημέρες αργότερα, για τις εκκρεμείς νομικές υποθέσεις της εταιρίας. Κατά τον προσφεύγοντα, η ενημέρωση που έλαβε ήταν ανακριβής και παραπλανητική, μόλις 6 γραμμών, όπου αναφερόταν ότι δεν υπήρχαν εκκρεμείς νομικές υποθέσεις, ενώ στην πραγματικότητα υπήρχαν προσδιορισμένες άμεσα δικάσιμοι υποθέσεων της Εταιρίας. Κατόπιν αυτού, λύθηκε η σύμβασή της με την εταιρία και της καταβλήθηκε η νόμιμη αποζημίωση.

Ένα μήνα αργότερα, ο προσφεύγων, δια επιδόσεως εξωδίκου δηλώσεως, ζήτησε από τη νομική σύμβουλο να επιστρέψει τους φακέλους των νομικών υποθέσεων, που παρά την λύση της σύμβασής της, εξακολουθούσε να κατέχει, ενώ εν συνεχεία, μετά την επιστροφή των φακέλων, της κοινοποίησε νέο εξώδικο με το οποίο διαμαρτυρόταν για την «αντιεπαγγελματική και αντιδεοντολογική συμπεριφορά» της και τον «δόλιο» σκοπό της να βλάψει τα συμφέροντα της εταιρίας, όπου μεταξύ άλλων επεσήμανε ότι δεν τον είχε ενημερώσει ή τον είχε ενημερώσει εσφαλμένα για προσεχείς δικασίμους.

Εν συνεχεία, νομική σύμβουλος καταμήνυσε τον προσφεύγοντα υποστηρίζοντας ότι συκοφαντήθηκε με την τελευταία εξώδικη δήλωσή του. Για την πράξη αυτή του επιβλήθηκε αμετάκλητα ποινή φυλάκισης πέντε μηνών με αναστολή. Ο προσφεύγων προσέβαλε τη σε βάρος του απόφαση ενώπιον του ΕΔΔΑ, παραπονούμενος για παραβίαση της ελευθερίας της έκφρασής του.

Η Απόφαση του ΕΔΔΑ: Το ΕΔΔΑ διαπίστωσε ότι τα ελληνικά δικαστήρια απέτυχαν να αξιολογήσουν το σύνολο των πραγματικών περιστατικών, χαρακτηρίζοντας τις αξιολογικές κρίσεις που βασίζονταν σε αυτά ως «γεγονότα», καθώς τα εθνικά δικαστήρια οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη και να αξιολογούν αιτιολογημένα, το πλαίσιο και την αναπτυχθείσα δυναμική σχέση (context), αλλά και το δικαίωμα του διευθύνοντος να ασκεί επαγγελματική κριτική και να διατυπώνει αξιολογικές κρίσεις, βασιζόμενος σε γεγονότα, θέτοντας ως μόνο όριο την προσβλητική γλώσσα, τις έντονα και υπέρμετρα σκληρές εκφράσεις.

Ακόμα το ΕΔΔΑ, στάθμισε τον βαθμό δημοσιοποίησης των υπό κρίση εκφράσεων, καθώς η κριτική που διατυπώνεται εντός των προβλεπόμενων επαγγελματικών διαύλων και απευθύνεται προσωπικά και ιδιωτικά στον παραλήπτη, έχει περιορισμένη δυνατότητα βλάβης της φήμης του.

Συνεπώς, κρίθηκε ότι η καταδικαστική απόφαση των ελληνικών δικαστηρίων συνιστά υπέρμετρη επέμβαση της δημοσίας αρχής στην ελευθερία της έκφρασης, υποχρεώνοντας τα εθνικά δικαστήρια να συναξιολογούν και να σταθμίζουν το πλαίσιο των υπό κρίση συμπεριφορών, τη δυναμική των σχέσεων, το μέτρο της κριτικής και τον βαθμό της βλάβης του παθόντος σε σχέση με τη δημοσιοποίηση της κριτικής.

Τέλος, το ΕΔΔΑ έκρινε ότι η επιβολή ποινής φυλάκισης (ακόμα και με αναστολή εκτέλεσης) σε περιπτώσεις συκοφαντικής δυσφήμισης, προσκρούει στην ελευθερία της έκφρασης. Εξαίρεση συνιστούν αποκλειστικά ακραίες περιπτώσεις, όπου θεμελιώδη δικαιώματα έχουν σοβαρά προσβληθεί, όπως περιπτώσεις λόγου μίσους ή διέγερσης σε βία.

Ο προσφεύγων εκπροσωπήθηκε από τον Γ. Παπαλάμπρο, συνεργάτη της δικηγορικής εταιρίας Μαχάς και συνεργάτες.

Read more

Συνημμένο το αρχείο της απόφασης, Read more.